Śruta rzepakowa dla kur — wartość odżywcza i zastosowanie
Śruta rzepakowa to krajowe źródło białka paszowego — produkt uboczny tłoczenia oleju rzepakowego, coraz częściej rozważany jako uzupełnienie lub częściowa alternatywa dla importowanej śruty sojowej. To jednak składnik gotowej, zbilansowanej mieszanki paszowej, a nie coś, co sypie się kurom luzem jak zboże. Wyjaśniamy, skąd się bierze, jaką ma wartość odżywczą i dlaczego dawkowanie zostawia się formulatorowi paszy.
verifiedOd zespołu, który od lat organizuje pracę na fermach drobiu.
Śruta rzepakowa to produkt uboczny powstający przy tłoczeniu i ekstrakcji oleju rzepakowego — po odzyskaniu oleju z nasion zostaje pozostałość bogata w białko, którą przetwarza się na paszę dla zwierząt gospodarskich, w tym drobiu. W handlu najczęściej spotyka się jej formę poekstrakcyjną (czyli po dodatkowej ekstrakcji rozpuszczalnikiem, która pozwala odzyskać z niej jeszcze więcej oleju). To realne, krajowe źródło białka paszowego — w przeciwieństwie do śruty sojowej, która w Polsce w dużej mierze pochodzi z importu.
Dawniej ograniczenie, dziś mniejszy problem
Starsze odmiany rzepaku zawierały sporo glukozynolanów oraz, w mniejszym stopniu, garbniki i kwas erukowy — związki, które w większych ilościach pogarszają smakowitość paszy i mogą niekorzystnie wpływać na pracę tarczycy u drobiu. To właśnie dlatego przez lata śrutę rzepakową traktowano w żywieniu kur ostrożnie i w ograniczonych ilościach. Dzisiejsze odmiany rzepaku typu „00" (podwójnie ulepszone, ang. double-low) mają znacznie mniej tych związków niż odmiany sprzed kilkudziesięciu lat, dzięki czemu współczesna śruta rzepakowa da się wykorzystać w żywieniu drobiu w praktyce szerzej niż dawniej.
Składnik mieszanki, nie dodatek do sypania luzem
Ważne rozróżnienie: śruta rzepakowa to surowiec paszowy, z którego układa się recepturę gotowej, pełnoporcjowej mieszanki — nie jest to produkt, który hodowca amatorski dosypuje kurom „na oko", jak robi się to z ziarnem kukurydzy czy pszenicy. O tej różnicy między dodatkiem energetycznym a surowcem białkowym do formulacji paszy piszemy też przy okazji kukurydzy dla kur — a ogólne zasady zbilansowanej diety kury nioski opisuje poradnik czym karmić kury.
Wartość odżywcza i zastosowanie śruty rzepakowej
Skąd się bierze śruta rzepakowa
Śruta rzepakowa powstaje jako produkt uboczny przemysłu olejarskiego — nasiona rzepaku są tłoczone i poddawane ekstrakcji w celu odzyskania oleju, a pozostałość po tym procesie (poekstrakcyjna śruta rzepakowa) trafia dalej jako surowiec paszowy. W Polsce jest to jeden z bardziej dostępnych krajowych surowców białkowych — produkują ją zakłady przemysłu tłuszczowego, a na rynku pasz i surowców paszowych funkcjonuje pod różnymi markami handlowymi znanych producentów i dostawców rolniczych.
Ile białka ma śruta rzepakowa
Śruta rzepakowa jest wartościowym źródłem białka, choć generalnie ma go mniej niż śruta sojowa, przy nieco innym profilu aminokwasowym. W praktyce oznacza to, że rzadko zastępuje śrutę sojową jeden do jednego — częściej funkcjonuje jako jej częściowe uzupełnienie w recepturze, obok innych surowców białkowych. Dokładne proporcje białka, energii i aminokwasów w gotowej mieszance dobiera się na etapie układania receptury paszy, a nie „na oko" przy karmieniu.
Śruta rzepakowa a śruta sojowa
Śruta sojowa od dekad jest podstawowym źródłem białka w paszach dla drobiu na świecie, ale w Polsce i Europie w dużej części pochodzi z importu. Śruta rzepakowa jako surowiec krajowy, produkowany lokalnie z rodzimych upraw rzepaku, jest w tym kontekście realną opcją zmniejszenia zależności od importowanej soi — stąd rosnące zainteresowanie branży tym kierunkiem. Nie chodzi jednak o całkowitą zamianę jednego surowca na drugi, tylko o odpowiednie zbilansowanie obu w recepturze paszy.
Nie tylko drób
Śruta rzepakowa jest surowcem paszowym stosowanym szerzej niż tylko w żywieniu drobiu — wykorzystuje się ją też m.in. w żywieniu świń i bydła. W tym artykule skupiamy się wyłącznie na jej zastosowaniu w paszy dla kur i innego drobiu.
Ograniczenia i dawkowanie śruty rzepakowej
Dlaczego udział w paszy jest ograniczony
Nawet we współczesnych, niskoglukozynolanowych odmianach rzepaku pewna ilość związków antyodżywczych wciąż jest obecna — dlatego udział śruty rzepakowej w recepturze paszy dla drobiu pozostaje ograniczony i dobierany rozważnie, a nie nieograniczony. Przekroczenie odpowiedniego poziomu może odbić się na smakowitości paszy (ptaki chętniej lub niechętniej ją zjadają) oraz na funkcjonowaniu tarczycy przy długotrwałym, nadmiernym udziale w diecie.
Kto ustala dawkowanie
Konkretny procentowy udział śruty rzepakowej w mieszance paszowej to decyzja formulatora paszy lub żywieniowca drobiu, uwzględniająca wiek i grupę produkcyjną ptaków (kurczęta brojlery, nioski, indyki), pozostałe surowce w recepturze oraz jakość konkretnej partii śruty. To nie jest wartość, którą warto ustalać samodzielnie metodą prób i błędów w warunkach amatorskich — dlatego celowo nie podajemy tu sztywnego procentu.
Dla kogo ma to praktyczne znaczenie
Śruta rzepakowa jako pojedynczy surowiec ma znaczenie przede wszystkim dla większych gospodarstw i hodowców układających lub zlecających recepturę paszy pełnoporcjowej — nie dla właściciela kilku kur w przydomowym kurniku. Ten drugi w praktyce korzysta z gotowej paszy przemysłowej, w której skład śruty rzepakowej (jeśli występuje) jest już uwzględniony przez producenta paszy.
Najczęstsze pytania o śrutę rzepakową dla kur
Czy kury mogą jeść śruta rzepakowa?add
Tak, śruta rzepakowa jest realnym składnikiem paszy dla kur — ale jako element gotowej, zbilansowanej mieszanki paszowej, a nie coś podawanego osobno i bez kontroli. To surowiec białkowy, którego udział w recepturze dobiera formulator paszy, nie dodatek do sypania luzem jak zboże.
Czy śruta jest dobra dla kur?add
Tak, we właściwej, dobranej ilości jest wartościowym źródłem białka w diecie kur. Współczesne odmiany rzepaku typu „00" mają znacznie mniej związków antyodżywczych (glukozynolanów) niż odmiany sprzed lat, dzięki czemu dzisiejsza śruta rzepakowa nadaje się do szerszego wykorzystania w paszy dla drobiu niż dawniej.
Czy rzepak można dawać kurom?add
To zależy, o czym mowa. Surowe, całe nasiona rzepaku to co innego niż śruta rzepakowa — surowca paszowego, jakim jest śruta, nie stosuje się w postaci surowych nasion rzucanych kurom. Powszechnie wykorzystywaną w żywieniu drobiu formą jest przetworzona śruta rzepakowa, powstała po tłoczeniu i ekstrakcji oleju z nasion, a nie samo ziarno rzepaku.
Co daje śruta rzepakowa?add
Przede wszystkim białko paszowe — jest wartościowym, choć zwykle nieco uboższym w białko niż soja, krajowym surowcem, który może częściowo uzupełniać w recepturze paszy importowaną śrutę sojową. Dla polskiego rynku pasz to praktyczna opcja zmniejszenia zależności od importu białka roślinnego.
Układasz recepturę paszy dla większego stada?
System DlaFerm pomaga planować zużycie i koszty pasz dla stada — zostaw kontakt, pokażemy jak to działa.
Telefon
+48 796 258 151