Polskie rasy rodzime kur — Zielononóżka, Żółtonóżka, Polbar
Zielononóżka, Żółtonóżka i Polbar to stare polskie rasy kur, które przetrwały do dziś dzięki programowi ochrony prowadzonemu przez Instytut Zootechniki PIB. Są odporne, nadają się do chowu na wybiegu i do gospodarstw ekologicznych. Nieśność mają niższą niż hybrydy — ale to nie jedyna miara wartości kury.
verifiedOd zespołu, który od lat organizuje pracę na fermach drobiu.
Czym jest rasa rodzima
Rasa rodzima (inaczej: stara polska rasa chroniona) to rasa zwierząt hodowlanych, która przez dziesiątki lat rozwijała się w Polsce i jest wpisana do programu ochrony zasobów genetycznych. Taki program oznacza, że państwo pomaga w utrzymaniu tych ras, bo niosą ze sobą unikalny materiał genetyczny, który może być cenny w przyszłości — na przykład odporność na choroby lub przystosowanie do trudnych warunków. W przypadku kur, program ochrony prowadzi Instytut Zootechniki PIB (Państwowy Instytut Badawczy). Za utrzymywanie kur z ras chronionych hodowca może otrzymać dopłaty z ARiMR.
Skąd nazwy — kuropatwiana
Dwie z trzech opisywanych tu ras mają w nazwie słowo „kuropatwiana". To opis ubarwienia: pióra w brązowo-czarny wzór przypominający upierzenie kuropatwy (szarego ptaka żyjącego w polach). To czysto wizualny opis — nie ma nic wspólnego ze skrzyżowaniem z dziką ptakoliną. Obie rasy są kurami domowymi.
Czy rasy rodzime się opłacają
To zależy od celu hodowli. Jeśli chodzi tylko o jak największą liczbę jaj w roku — hybrydy nieśne wygrają bez konkurencji. Rasy rodzime produkują mniej jaj i rosną wolniej. Ale mają inne zalety: świetnie radzą sobie na wybiegu, rzadziej wymagają interwencji weterynaryjnej, pasują do chowu ekologicznego i agroturystycznego, a ich utrzymywanie może być dofinansowane z ARiMR. Przy wyborze rasy warto przejrzeć dostępne opcje w przewodniku rasy kur niosek.
Zielononóżka, Żółtonóżka i Polbar — co je wyróżnia
Każda z tych ras ma inną historię i inne cechy. Poniżej znajdziesz najważniejsze różnice.
Zielononóżka kuropatwiana
Najbardziej znana polska rasa rodzima. Jej cechą rozpoznawczą są zielonkawe nogi — stąd nazwa. Upierzenie jest kuropatwiane (brązowo-czarne wzory). Zielononóżka jest odporna i dobrze radzi sobie na wolnym wybiegu; bardzo dobrze znosi zmienne warunki pogodowe. Nieśność jest wyraźnie niższa niż u hybryd nieśnych — szacunkowo ok. 150–180 jaj rocznie, przy czym dokładna liczba zależy od warunków i linii hodowlanej. Jaja Zielononóżki są niekiedy reklamowane jako „o obniżonym cholesterolu" — wynika to z badań prowadzonych na tej rasie, ale nie należy tego traktować jako certyfikowanej cechy każdej sztuki. Jak hodować kury nioskie — więcej o warunkach utrzymania.
Żółtonóżka kuropatwiana
Rasa ogólnoużytkowa — to znaczy, że nadaje się zarówno do produkcji jaj, jak i na mięso, choć żadnego z tych kierunków nie realizuje tak intensywnie jak wyspecjalizowane hybrydy. Ma żółte nogi (stąd nazwa) i kuropatwiane upierzenie podobne do Zielononóżki. Jest spokojną rasą, dobrze adaptującą się do chowu przydomowego i wybiegowego. Objęta programem ochrony zasobów genetycznych IZ-PIB.
Polbar
Polska rasa autoseksualna — to znaczy, że płeć piskląt można rozpoznać zaraz po wykluciu, patrząc na rysunek puchu na główce. Koguciki i kurki wyglądają inaczej już w pierwszych godzinach życia. To ważna cecha z praktycznego punktu widzenia: nie trzeba czekać kilku tygodni, żeby rozróżnić płeć. Polbar łączy cechy rasy Barred Plymouth Rock z polskim materiałem genetycznym. Dobrze sprawdza się w chowie ekstensywnym. Jak poznać dobrą nioską — wskazówki do oceny kur po wyglądzie.
Nie tylko nieśność się liczy
Rasy rodzime mają cechy, których hybrydy nie mają. Poniżej zestawienie najważniejszych.
Odporność i łatwość chowu
Rasy rodzime przez dziesiątki lat selekcjonowano w polskich warunkach klimatycznych. Są bardziej odporne na zimno i wilgoć niż wiele komercyjnych hybryd. Na wolnym wybiegu dobrze szukają pożywienia same. To przekłada się na niższe koszty obsługi weterynaryjnej i mniej strat w stadzie.
Nadają się na wybieg i do chowu ekologicznego
Tam, gdzie hybrydy nieśne mogą mieć problemy z adaptacją do wolnego wybiegu, rasy rodzime sprawdzają się naturalnie. To czyni je dobrym wyborem do certyfikowanej produkcji ekologicznej, chowu przydomowego, agroturystyki lub małych ferm z bezpośrednią sprzedażą jaj. Zasady dobrostanu na wybiegu opisuje przewodnik dobrostan drobiu i dopłaty.
Program ochrony zasobów genetycznych i dopłaty
Kury z ras objętych programem ochrony (m.in. Zielononóżka, Żółtonóżka, Polbar) kwalifikują się do dopłat z ARiMR w ramach programów rolnośrodowiskowo-klimatycznych. Oznacza to dodatkowe środki za samo utrzymywanie tych kur zgodnie z warunkami programu. Szczegółowe stawki i warunki są ogłaszane przez ARiMR — warto sprawdzić aktualne przepisy przed złożeniem wniosku.
Unikalny materiał genetyczny
Z naukowego punktu widzenia rasy rodzime to niezastąpione zasoby genetyczne. Mogą przechowywać geny odporności na choroby, które w przyszłości okażą się cenne dla całego drobiarstwa. Program ochrony IZ-PIB ma właśnie to na celu — nie chodzi tylko o sentyment, ale o zachowanie bioróżnorodności.
Autoseksualność Polbara — wygoda przy odchowie
Zdolność do rozróżnienia płci piskląt zaraz po wykluciu (autoseksualność = pisklęta można rozpoznać po płci zaraz po wykluciu, po wyglądzie) to praktyczna zaleta przy planowaniu stada. Hodowca od razu wie, ile kogutów i ile kurek ma w nowym rzucie — bez kosztownego seksuowania lub czekania tygodniami.
Mniejsza nieśność — to trzeba wiedzieć z góry
To ważna informacja, żeby nie było rozczarowań: rasy rodzime niosą znacznie mniej jaj niż hybrydy nieśne (np. Hy-Line, Lohmann). Hybryda może dać ponad 300 jaj rocznie; rasy rodzime — orientacyjnie ok. 150–180 jaj rocznie. Zanim zdecydujesz się na rasę rodzimą, przeczytaj o możliwościach porównawczych: rasy kur niosek.
Najczęstsze pytania o polskie rasy rodzime kur
Co to jest rasa rodzima kur?add
Rasa rodzima to stara polska rasa kur, wpisana do programu ochrony zasobów genetycznych prowadzonego przez Instytut Zootechniki PIB. Są to rasy, które rozwijały się w Polsce przez dziesiątki lat i niosą unikalny materiał genetyczny. Program ochrony ma na celu zachowanie ich bioróżnorodności. Do najważniejszych polskich ras rodzimych kur należą: Zielononóżka kuropatwiana, Żółtonóżka kuropatwiana i Polbar.
Czym Zielononóżka różni się od Żółtonóżki?add
Główna różnica to kolor nóg — Zielononóżka ma nogi o zielonkawym zabarwieniu, Żółtonóżka ma nogi żółte. Obie mają podobne kuropatwiane upierzenie. Zielononóżka jest bardziej znana i częściej opisywana w badaniach naukowych (m.in. pod kątem składu jaj). Żółtonóżka jest rasą ogólnoużytkową, czyli nadaje się zarówno na jaja, jak i na mięso, choć żadnego kierunku nie realizuje intensywnie. Obie są objęte programem ochrony zasobów genetycznych.
Co to znaczy, że Polbar jest rasą autoseksualną?add
Autoseksualna to znaczy, że płeć piskląt można rozpoznać zaraz po wykluciu, po wyglądzie — konkretnie po rysunku puchu na główce. Koguciki i kurki Polbara wyglądają inaczej już w kilka godzin po wykluciu. To praktyczna zaleta: hodowca nie musi czekać tygodniami ani płacić za specjalistyczne seksuowanie piskląt, żeby wiedzieć, ile kogutów i kurek ma w rzucie.
Ile jaj niosą kury z ras rodzimych?add
Orientacyjnie ok. 150–180 jaj rocznie, w zależności od rasy, warunków i linii hodowlanej. Dla porównania: hybrydy nieśne (np. Lohmann Brown, Hy-Line) mogą dać ponad 300 jaj rocznie. Rasy rodzime niosą wyraźnie mniej — to ich naturalna cecha, związana z tym, że nie były selekcjonowane wyłącznie pod kątem nieśności. Jeśli zależy ci przede wszystkim na dużej liczbie jaj, lepszym wyborem będą hybrydy.
Czy za hodowanie kur z ras rodzimych są dopłaty?add
Tak. Kury z ras objętych programem ochrony zasobów genetycznych (m.in. Zielononóżka, Żółtonóżka, Polbar) mogą kwalifikować się do dopłat z ARiMR w ramach programów rolnośrodowiskowo-klimatycznych. Warunki i stawki są określane przez ARiMR i mogą się zmieniać. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualne przepisy na stronie ARiMR lub skonsultować się z doradcą rolnym.
Czy kury z ras rodzimych nadają się do chowu ekologicznego?add
Tak, i to bardzo dobrze. Rasy rodzime są odporne na zmienne warunki pogodowe, dobrze radzą sobie na wolnym wybiegu i nie wymagają tak intensywnej opieki weterynaryjnej jak komercyjne hybrydy. Te cechy czynią je naturalnym wyborem do certyfikowanej produkcji ekologicznej, chowu przydomowego i agroturystyki. Warunki dobrostanu na wybiegu opisuje przewodnik dobrostan drobiu i dopłaty.
Gdzie można kupić kury z ras rodzimych?add
Kury z ras chronionych można kupić w stadach zachowawczych prowadzonych w ramach programu ochrony IZ-PIB. Instytut Zootechniki PIB prowadzi rejestry hodowców uczestniczących w programie. Można też szukać u lokalnych hodowców specjalizujących się w rasach rodzimych. Warto weryfikować, czy sprzedawane ptaki rzeczywiście pochodzą z zarejestrowanego stada zachowawczego, bo tylko wtedy można liczyć na dopłaty.
Prowadź fermę z kurami rodzimymi w jednym miejscu z DlaFerm.pl
Masz Zielononóżki, Żółtonóżki, Polbary albo planujesz zacząć? DlaFerm.pl pomoże ci prowadzić ewidencję stada, dokumentować leczenie i nie zgubić się w papierach. Napisz do nas.
Telefon
+48 796 258 151