Fazy żywienia brojlerów — tabela (pasza startowa, wzrostowa, końcowa)
Tłumaczymy po kolei, jaką paszę podaje się brojlerom na każdym etapie odchowu, ile białka i energii powinna zawierać i dlaczego przejście między fazami musi być stopniowe. Liczby są orientacyjne i oparte na wytycznych Aviagen Ross 308 oraz normach IZ-PIB — zawsze trzymaj się specyfikacji swojej paszy.
verifiedOd zespołu, który od lat organizuje pracę na fermach drobiu.
Brojler rośnie bardzo szybko — w 35–42 dni osiąga masę ciała 2–3 kg. Żeby ten wzrost był efektywny i zdrowy, pasza musi się zmieniać razem z ptakiem. Na początku kurczak potrzebuje dużo białka do budowy mięśni i narządów, a pod koniec — więcej energii do odkładania tłuszczu i „wykańczania" tuszy. Program żywienia dzieli się na kilka faz. Szerszy obraz całego chowu znajdziesz w poradniku hodowla brojlerów. Normy spożycia paszy opisuje poradnik żywienie brojlerów — normy, a kalkulacje dla całego stada — kalkulator zapotrzebowania na paszę dla brojlerów.
Skąd pochodzą liczby w tej tabeli?
Wszystkie wartości białka i energii są orientacyjne i oparte na wytycznych Aviagen dla linii Ross 308 (Ross 308 Nutrition Specifications 2022) oraz na normach IZ-PIB „Normy żywienia drobiu" (2025). Różne linie genetyczne (Ross 708, Cobb 500, Hubbard i inne), różni dostawcy pasz i różne warunki fermy mogą wymagać innych wartości. Zawsze trzymaj się specyfikacji paszy, którą kupujesz — producent paszy zna skład swoich surowców.
Co to jest MJ/kg?
MJ/kg (megadżul na kilogram) to jednostka energii w paszy — jednostka energii metabolicznej (EM), czyli tej części energii, którą ptak może faktycznie wykorzystać. Im wyższa wartość MJ/kg, tym bardziej „kaloryczna" pasza. Brojlery na początku życia potrzebują paszy z umiarkowaną energią i dużym białkiem; pod koniec odchowu — paszy z wyższą energią i mniejszym białkiem.
Orientacyjna tabela faz żywienia brojlerów (Ross 308 / IZ-PIB)
Wartości orientacyjne. Zależne od linii genetycznej i specyfikacji dostawcy paszy — trzymaj się informacji producenta.
Pasza wstępna (prestarter) — opcjonalnie, dni 0–3/4
Kruszonka (pokruszony granulat — drobne okruchy, łatwe do dziobania przez pisklęta). Białko: ok. 23%. Energia: ok. 12,5 MJ/kg. Pasza wstępna (ang. prestarter) to krótka faza — tylko pierwsze 3–4 dni życia — stosowana przez część hodowców, żeby ułatwić pisklętom start: kruszonka jest mała, miękka i łatwa do spożycia zaraz po przyjeździe. Nie każdy program żywienia ją zawiera. Jeśli twój dostawca paszy nie oferuje prestartera, zacznij od paszy startowej.
Pasza startowa (starter) — dni ok. 0/4–10/11
Kruszonka. Białko: ok. 22–23%. Energia: ok. 12,6 MJ/kg. To pierwsza „pełna" faza — albo od dnia 0 (jeśli nie stosujesz prestartera), albo od dnia 4. Piskląt szybko rosną i budują mięśnie, dlatego pasza musi mieć dużo białka. Kruszonka jest wygodna dla małych piskląt — łatwo ją poddziobać. Zwróć uwagę na jakość granulatu: dobrze sprasowana kruszonka minimalizuje pył i marnowanie paszy. Więcej o mieszankach paszowych przeczytasz w poradniku mieszanki paszowe dla drobiu.
Pasza wzrostowa (grower) — dni ok. 11–24
Granulat lub kruszonka (zależy od dostawcy). Białko: ok. 21%. Energia: ok. 13,0 MJ/kg. Od około 11. dnia brojlery są większe i jedzą więcej — czas na paszę wzrostową (ang. grower). Białko trochę spada, energia rośnie, bo ptak zaczyna intensywniej odkładać tkankę mięśniową i potrzebuje paliwa do szybkiego wzrostu. Masa ciała i dzienny przyrost w tej fazie opisane są w tabeli masa i przyrost brojlerów.
Pasza końcowa (finiszer) — dni ok. 25 do uboju
Granulat. Białko: ok. 19–20%. Energia: ok. 13,2–13,4 MJ/kg. Pasza końcowa (ang. finisher) to ostatnia faza przed ubojem. Jeszcze mniej białka, jeszcze więcej energii — ptak „wykańcza" tuszę i odkłada tłuszcz śródmięśniowy. Ważne: pasza końcowa musi być bez kokcydiostatyku (leku zapobiegającego kokcydiozie) albo innego leku, jeśli taki był stosowany wcześniej — zachowaj wymagany okres karencji przed ubojem podany na etykiecie preparatu.
Druga pasza końcowa (opcjonalnie, przy dłuższym tuczu)
Granulat. Białko: ok. 18–19%. Energia: wysoka (wg specyfikacji dostawcy). Przy dłuższym tuczu (np. cięższe numery, brojler powyżej 42. dnia) niektóre programy żywienia wprowadzają drugą paszę końcową z jeszcze niższym białkiem. Stosuj ją wyłącznie, jeśli twój dostawca paszy ją oferuje i jeśli twój program odchowu tego wymaga.
Przejścia między fazami i karencja — koniecznie przeczytaj
Nawet najlepsza tabela nie zastąpi prawidłowego przestrzegania tych zasad w kurniku.
Przejście między fazami — rób to stopniowo
Nagła zmiana paszy może zaburzyć florę jelitową (mikroflorę — bakterie żyjące w jelitach, które pomagają trawić pokarm) i wywołać biegunkę lub gorsze przyrosty. Przez kilka dni (zwykle 2–4 doby) mieszaj starą paszę z nową: np. 75% starej + 25% nowej, potem 50/50, potem 25/75, na końcu 100% nowej. Twój dostawca paszy może mieć własne zalecenia co do długości przejścia.
Karencja przed ubojem — obowiązkowa
Jeśli w paszy lub w wodzie stosowałeś kokcydiostatyk (np. lasalocid, narazyna, salinomycyna — leki zapobiegające kokcydiozie, czyli chorobie pasożytniczej jelit) albo inny lek weterynaryjny, musisz zachować okres karencji przed wysyłką do ubojni. Okres karencji jest podany na etykiecie każdego preparatu i może wynosić od kilku do kilkunastu dni. Pasza końcowa bez kokcydiostatyku to najczęstszy sposób na zachowanie karencji — ale ZAWSZE weryfikuj to z lekarzem weterynarii lub doradcą ds. żywienia drobiu.
Forma paszy ma znaczenie
Kruszonka (pokruszony granulat) jest zalecana dla małych piskląt — łatwo ją poddziobać. Granulat (twardy walec paszy) jest lepszy dla starszych ptaków — mniej pyłu, mniej marnowania i lepsza konwersja paszy (FCR, ang. Feed Conversion Ratio — ile kg paszy zużywasz na kg przyrostu). Pył paszowy to marnowanie pieniędzy i gorsza produkcja.
Dostęp do wody — równie ważny jak pasza
Brojlery zjadają ok. 1,6–2,0 litrów wody na każdy litr paszy. Bez wystarczającego dostępu do czystej wody ptak nie je tyle ile powinien i nie rośnie prawidłowo. Sprawdzaj poidła co najmniej raz dziennie — ich zatkanie to jeden z najczęstszych powodów gorszych wyników.
Najczęstsze pytania o fazy żywienia brojlerów
Ile faz żywienia mają brojlery?add
Najczęściej 3–4, a czasem 5 faz: opcjonalnie pasza wstępna (prestarter, dni 0–3/4), pasza startowa (starter, dni 0/4–10/11), pasza wzrostowa (grower, dni ok. 11–24), pasza końcowa (finisher, dni ok. 25 do uboju) i opcjonalnie druga pasza końcowa przy dłuższym tuczu. Liczba faz zależy od programu żywienia twojego dostawcy paszy i od linii genetycznej brojlera. Wartości orientacyjne podajemy wg Aviagen Ross 308 i IZ-PIB — u ciebie mogą być różnice.
Ile białka powinno być w paszy dla brojlerów?add
Orientacyjnie: pasza startowa ok. 22–23%, pasza wzrostowa ok. 21%, pasza końcowa ok. 19–20%, ewentualna druga końcowa ok. 18–19%. Białko spada z wiekiem, bo ptak coraz mniej go potrzebuje do wzrostu mięśni. Za dużo białka na końcu tuczu to zbędny koszt i niepotrzebne obciążenie nerek ptaka. Zawsze stosuj paszę ze specyfikacją dopasowaną do twojej linii genetycznej.
Co to jest kruszonka i kiedy się ją stosuje?add
Kruszonka (ang. crumble) to pokruszony granulat — granulat paszowy rozkruszony do drobnych okruchów, łatwych do jedzenia przez małe pisklęta. Stosuje się ją w fazie prestarterowej i startowej. Starsze brojlery dostają granulat (cały), bo mają już dość duże dzioby i granulat jest dla nich wygodniejszy — mniej pyłu, mniejsze straty.
Dlaczego nie można nagle zmieniać paszy?add
Nagła zmiana paszy zaburza mikroflorę jelitową (bakterie w jelitach, które pomagają trawić pokarm). To może wywołać biegunkę, gorszy wzrost i wyższe FCR (zużycie paszy na kg przyrostu). Przez kilka dni stopniowo mieszaj stary typ paszy z nowym — to daje jelitom czas na adaptację.
Czym jest karencja i dlaczego jest ważna przed ubojem?add
Karencja to obowiązkowy okres czasu między ostatnim podaniem leku (np. kokcydiostatyku — substancji zapobiegającej kokcydiozie, chorobie pasożytniczej jelit) a wysyłką ptaków do ubojni. Przez ten czas organizm ptaka wydalił już lek i jego poziom w mięsie jest bezpieczny. Długość karencji jest podana na etykiecie każdego preparatu. Niestosowanie karencji to naruszenie prawa i zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności.
Jak obliczyć, ile paszy potrzeba na cały odchów?add
To zależy od liczby ptaków, zakładanej masy ciała, FCR (konwersji paszy) i długości odchowu. Skorzystaj z naszego kalkulatora: kalkulator zapotrzebowania na paszę dla brojlerów. Możesz też sprawdzić standardowe tabele wzrostu i spożycia paszy w poradniku masa i przyrost brojlerów.
Zarządzaj żywieniem swojego stada w DlaFerm.pl
Chcesz mieć fazy żywienia, daty zmiany paszy i karencje wszystkich stad pod ręką w jednym miejscu? Załóż darmowe konto fermy albo napisz do nas.
Telefon
+48 796 258 151