ASF w chlewni: zapis każdej komory i dane gotowe na pierwszy dzień podejrzenia
Na początku zakażenia ASF padnięć jest bardzo mało, a objawy łatwo pomylić z PRRS. Proponujemy codzienny zapis każdej komory z telefonu, zużycie wody per komora i rejestr ludzi oraz aut, który lekarz weterynarii dostaje od ręki. Opieramy się na symulacjach nadzoru ASF na prawie dwóch tysiącach chlewni.
verifiedOd zespołu, który od lat organizuje pracę na fermach drobiu.
Jedno ognisko zatrzymuje całą okolicę
Afrykański pomór świń (ASF) nie ma szczepionki ani leczenia. Gdy wirus trafi do chlewni, stado jest likwidowane, a wokół powstają strefy z ograniczeniami przemieszczeń. Fermy w strefie nie mogą wstawiać ani sprzedawać świń bez badań, więc zwierzęta, których nie można przenieść, rosną w kojcach ponad plan. W Polsce wirus stale krąży u dzików i co pewien czas trafia do chlewni.
Pierwsze dni wyglądają jak zwykły dzień
Na początku zakażenia objawy są niespecyficzne. Jedna osowiała świnia w komorze, nieco gorszy apetyt, pojedyncze padnięcie. Łatwo to zrzucić na PRRS albo inną chorobę, która już krąży w stadzie. Gdy obraz jest wyraźny, wirus bywa w budynku od dwóch tygodni. Wtedy liczy się, czy hodowca ma zapisane, co działo się w każdej komorze, i czy wie, kto w tym czasie wjeżdżał na fermę.
Jak to rozwiązujemy
1. Każda komora ma własny zapis
W aplikacji dla hodowcy trzody chlewnej dzielisz budynek na komory. Każda ma własną grupę świń, wpisy dzienne i wodomierz. Nad kojcem wisi karta z kodem QR, a padnięcia, brakowania i przeniesienia wpisujesz z telefonu, także w budynku bez zasięgu. To działa dziś.
2. Alert, gdy komora odbiega od reszty
Każda komora ma własne alerty, a odczyty wodomierza dają punkt odniesienia: spadek picia często wyprzedza inne objawy. Hodowca widzi, która komora odbiega od reszty. To działa dziś. Decyzję, czy wezwać lekarza weterynarii, podejmuje hodowca, a przy podejrzeniu ASF obowiązuje zgłoszenie do inspekcji.
3. Lista ludzi i aut z ostatnich tygodni
Księga wejść z kodem QR i kontrola wjazdu z rozpoznawaniem tablic dają gotową listę osób i pojazdów, o którą pytają służby przy dochodzeniu epidemiologicznym. To też działa dziś.
4. Podpowiedź, z których kojców pobrać próbki
Nad podpowiedzią planu pobrania na podstawie zapisów z komór, czyli gdzie są świnie z objawami i które kojce wybrać losowo, prowadzimy badania i wdrażamy ją w aplikacji. Plan pobrania ustala lekarz weterynarii i inspekcja. Aplikacja ma im skrócić pracę, a nie podejmować decyzję.

Co mówią badania
Wiele kojców po jednej świni wykrywa najszybciej
Galvis, Deka i Machado (2025) odtworzyli w modelu 1865 ferm tuczu z 33 stanów USA, prowadzonych przez 48 firm, z ich budynkami, komorami i kojcami. Porównali 48 strategii pobierania próbek w pierwszych 14 dniach po wprowadzeniu wirusa. Najlepiej wypadło połączenie kojców ze świniami z objawami i kojców losowych, po jednej świni z 30 kojców w każdej jednostce. Wymagało to mediany 120 świń na fermę, najmniej ze wszystkich wariantów. Szansa wykrycia choćby jednej zakażonej świni wyniosła 29% w dniach 1–4 i 93% w dniach 5–8. Najgorzej wypadało pobieranie tylko z 5 kojców. Dlatego zapis musi sięgać pojedynczej komory i kojca.
Sama obserwacja przegapia łagodniejszy wirus
W tym samym modelu obserwacja bez badania próbek, czyli zgłoszenie objawów i reakcja na padnięcia, wykrywała odmianę wysoce zjadliwą w 97% przebiegów w ciągu 14 dni, z medianą 9 dni. Odmianę o średniej zjadliwości wykrywała tylko w 36% przebiegów. Do 7. dnia padało zaledwie 0,2% świń. Przy tak małych liczbach ogólne wrażenie z obchodu nie wystarcza. Potrzebny jest dzienny zapis, który pokaże drobne odchylenie w jednej komorze.
Druga choroba w stadzie myli trop
Świnie z PRRS też bywają osowiałe i sine. W modelu, przy pobieraniu z 5 kojców, czułość spadała o 29–55 punktów procentowych, gdy PRRS dotyczyła 30% świń. Przy 30 kojcach ten efekt był około siedmiu razy mniejszy. Lekarz weterynarii powinien więc wiedzieć z dokumentacji, co krąży w stadzie, zanim zacznie wybierać zwierzęta do badań.
Strefa kosztuje głównie sąsiadów
Yi, Galvis i Machado (2025) objęli modelem 1981 ferm trzech firm z rzeczywistymi przemieszczeniami świń i przejazdami aut. Przy strefie 3 km i zniesieniu ograniczeń po 30 dniach mediana świń, których nie dało się wstawić w pierwszym roku, wyniosła 153 020. Skrócenie strefy do 20–25 dni zmniejszało tę liczbę o 16,7–33,5% bez wzrostu mediany ognisk. Szersza strefa, do 15 km, zwiększała liczbę zatrzymanych świń nawet o 282%, ale zmniejszała liczbę likwidowanych o 28,8–73,9%. W najgorszych przebiegach straty przekraczały 800 mln dolarów. Wniosek dla fermy: szybkie wykrycie i dobra bioasekuracja chronią całą okolicę, a rejestr wjazdów skraca dochodzenie.
Co zyskuje ferma
Wcześniejszy sygnał z jednej komory
Spadek picia albo kilka padnięć w jednej komorze widać w panelu tego samego dnia. Hodowca może wezwać lekarza weterynarii wcześniej, zanim choroba obejmie cały budynek.
Dane gotowe na wizytę służb
Plan budynku z numeracją komór, historia padnięć, wody i przemieszczeń oraz lista ludzi i aut są w jednym miejscu. Nikt nie odtwarza ich z pamięci w najgorszym dniu.
Mniej pracy przy codziennym zapisie
Wpis z telefonu przy kojcu, przez kod QR, zajmuje mniej czasu niż zeszyt, który potem trzeba przepisać. Pracownicy wpisują to samo, co dziś, tylko od razu do systemu.
Zobacz to na swojej chlewni
Chcesz sprawdzić, jak komory, wodomierze i rejestr wjazdów wyglądałyby u Ciebie? Napisz do nas przez formularz kontaktowy na dole strony.
Pytania o zapis chlewni i nadzór ASF
Jak działa zapis komór w aplikacji?add
Budynek dzielisz na komory, każda ma własną grupę świń. Nad kojcami wiszą karty z kodem QR. Pracownik skanuje kod i wpisuje padnięcia, brakowania albo przeniesienia. Zużycie wody liczy się dla każdej komory osobno.
Jaki sprzęt jest potrzebny?add
Do wpisów wystarczy telefon z aplikacją i wydrukowane karty QR. Do pomiaru wody w każdej komorze potrzebny jest wodomierz na komorę. Do rejestru aut kamera z rozpoznawaniem tablic przy bramie.
Ile pracy wymaga wdrożenie?add
Kreator fermy prowadzi przez opis budynków, komór i partnerów. Pierwszą grupę świń wpisujesz ze zdjęcia dokumentu albo z arkusza. Potem pracownicy robią wpisy dzienne z telefonu. Kroki opisujemy na stronie jak wdrażamy.
Co, jeśli w chlewni nie ma zasięgu?add
Aplikacja hodowcy i aplikacja pracownika działają bez sieci. Wpisy wysyłają się same, gdy telefon złapie zasięg.
Czy aplikacja rozpozna ASF?add
Nie. Aplikacja pokazuje odchylenia w danych komory. Podejrzenie ASF trzeba zgłosić, a diagnozę stawia lekarz weterynarii na podstawie badań laboratoryjnych.
Ile świń trzeba zbadać, żeby wcześnie wykryć ASF?add
W symulacji na 1865 fermach tuczu najlepiej działało pobranie po jednej świni z 30 kojców w każdej jednostce, łącznie z kojcami, w których są świnie z objawami. To mediana 120 świń na fermę. W Polsce plan pobrania ustala inspekcja weterynaryjna.
Skąd wiecie, że codzienny zapis ma sens?add
W modelu amerykańskim do 7. dnia po zakażeniu padało około 0,2% świń, a sama obserwacja wykrywała odmianę o średniej zjadliwości w ciągu dwóch tygodni tylko w 36% przebiegów. Wczesny sygnał jest więc słaby i widać go dopiero w dokładnych liczbach z komory. Dane pochodzą z USA, gdzie zasady stref są inne, ale ten wniosek dotyczy każdej chlewni.
Źródła i materiały
- linkGalvis J.A., Deka A., Machado G. (2025). Evaluating sampling strategies for effective detection of African swine fever in the growing pig population in the U.S. arXiv:2510.01026
- linkYi C., Galvis J.A., Machado G. (2025). Modeling the impact of control zone restrictions on pig placement in simulated African swine fever in the United States. arXiv:2505.14191
Porozmawiajmy o zapisie komór i rejestrze wjazdów w Twojej chlewni
Chcesz widzieć, która komora odbiega od reszty, i mieć listę ludzi i aut gotową na wizytę służb? Napisz do nas. Pokażemy aplikację dla hodowcy trzody chlewnej na Twoich budynkach.
Telefon
+48 796 258 151