Obsada kur niosek — ile sztuk na m² wg systemu
Ile niosek wolno trzymać na metrze kwadratowym, zależy od systemu utrzymania. Tłumaczymy prostym językiem limity z dyrektywy UE 1999/74/WE: klatki wzbogacone, system ściółkowy i wolierę (do ok. 9 niosek na m² powierzchni użytkowej) oraz wolny wybieg. Wyjaśniamy też kluczową różnicę między metrem podłogi a powierzchnią użytkową, gdy w wolierze ptaki korzystają z kilku kondygnacji.
verifiedOd zespołu, który od lat organizuje pracę na fermach drobiu.
Obsada (zagęszczenie) to liczba kur niosek przypadająca na metr kwadratowy. To jeden z najważniejszych parametrów dobrostanu i wyniku produkcyjnego — za duże zagęszczenie oznacza gorszą jakość powietrza, więcej wydziobywania piór, słabszą jakość skorupy i wyższe upadki. Limity są jednak inne dla każdego systemu utrzymania, dlatego nie da się podać jednej liczby „dla niosek". Szerzej o całym chowie piszemy w hubie hodowla kur niosek, a same systemy porównujemy w poradniku chów klatkowy, ściółkowy i wolierowy.
Dlaczego obsada zależy od systemu utrzymania?
W klatkach wzbogaconych ptaki mają wydzieloną powierzchnię na ptaka, gniazdo, grzędę i miejsce do grzebania — limit podaje się w cm² na nioskę. W systemie ściółkowym i wolierze ptaki chodzą po całej hali (a w wolierze także po kondygnacjach), więc limit podaje się w nioskach na metr kwadratowy powierzchni użytkowej. Na wolnym wybiegu obsada w budynku jest taka jak w systemie ściółkowym, a dodatkowo dochodzi wymóg dostępu do wybiegu na zewnątrz. Każdy system ma własne zasady wynikające z dyrektywy 1999/74/WE.
Skąd pochodzą liczby w tym poradniku?
Limity wynikają z dyrektywy Rady 1999/74/WE ustanawiającej minimalne normy ochrony kur niosek, wdrożonej w Polsce krajowymi przepisami. Podane wartości (cm² na ptaka, nioski na m², metry wybiegu) są orientacyjne* i należy je zawsze potwierdzić z aktualnym brzmieniem przepisów i wymaganiami programu dobrostanowego lub odbiorcy jaj. Tematy dobrostanu rozwijają poradniki dobrostan drobiu — dopłaty i wskaźniki dobrostanu drobiu.
Obsada kur niosek — od systemu do liczby ptaków
- 1
1. Ustal swój system utrzymania
Najpierw określ, w jakim systemie trzymasz nioski, bo od tego zależy cała reszta. W Unii Europejskiej dozwolone są: klatki wzbogacone (zwykłe klatki bateryjne są zakazane od 2012 r.), system ściółkowy, system wolierowy (wielopoziomowy) oraz wolny wybieg (chów na ściółce lub woliera z dostępem do wybiegu na zewnątrz). Każdy z nich ma inny sposób liczenia obsady. Systemy porównuje poradnik chów klatkowy, ściółkowy i wolierowy, a samą wolierę opisuje system wolierowy niosek.
- 2
2. Klatki wzbogacone — licz w cm² na nioskę
W klatkach wzbogaconych limit podaje się jako powierzchnię na pojedynczą nioskę. Orientacyjnie* każda nioska musi mieć co najmniej ~750 cm² powierzchni klatki, w tym ~600 cm² powierzchni użytkowej (do swobodnego poruszania się), a pozostała część to m.in. gniazdo. Do tego dochodzą wymagania na grzędę, gniazdo i miejsce do grzebania na ptaka. To najgęstszy z dozwolonych systemów, dlatego szczególnie pilnuje się w nim wentylacji i jakości powietrza.
- 3
3. Ściółka i woliera — do ~9 niosek na m² powierzchni użytkowej
W systemie ściółkowym i w wolierze limit to maksymalnie ~9 niosek na m² powierzchni użytkowej (wg dyrektywy 1999/74/WE)*. Kluczowe słowo to „powierzchnia użytkowa" — w wolierze nie liczysz tylko podłogi hali, ale całą powierzchnię, po której ptaki realnie chodzą, łącznie z kondygnacjami (platformami). Dlatego w wolierze na tym samym metrze podłogi zmieścisz więcej ptaków niż w prostym chowie ściółkowym — bo dokładasz powierzchnię w pionie. Zasady liczenia kondygnacji opisuje poradnik system wolierowy niosek.
- 4
4. Wolny wybieg — obsada w budynku jak ściółka plus wybieg
Na wolnym wybiegu obsada wewnątrz budynku jest taka sama jak w systemie ściółkowym (do ~9 niosek na m² powierzchni użytkowej*), ale dodatkowo ptaki muszą mieć stały dostęp w ciągu dnia do wybiegu na zewnątrz. Wybieg liczy się osobno — orientacyjnie* trzeba zapewnić ok. 4 m² wybiegu na jedną nioskę. Wybieg musi być w większości pokryty roślinnością i wyposażony w schronienia. To nie jest „dodatkowe ptaki na m²", lecz osobny wymóg powierzchni na zewnątrz.
- 5
5. Powiąż obsadę z wentylacją i dobrostanem
Sama liczba ptaków to nie wszystko — przy maksymalnej dozwolonej obsadzie musisz mieć wentylację, która nadąża z odprowadzaniem wilgoci, ciepła i amoniaku. Za gęsto obsadzona hala szybciej traci jakość powietrza, co sprzyja wydziobywaniu piór i kanibalizmowi oraz pogarsza nieśność i jakość skorupy. Obsadę planuj więc razem z wentylacją, oświetleniem i wyposażeniem (grzędy, gniazda). Wskaźniki, którymi mierzy się dobrostan stada, opisuje poradnik wskaźniki dobrostanu drobiu.
- 6
6. Sprawdź wymagania programu i odbiorcy
Limity z dyrektywy to górna granica — wiele programów dobrostanowych i umów z odbiorcami jaj wymaga obsady niższej niż maksymalna dozwolona. Przed obsadzeniem hali sprawdź warunki swojego programu lub kontraktu, bo „prawo pozwala" nie zawsze znaczy „umowa pozwala". Dopłaty i wymagania dobrostanowe rozwija poradnik dobrostan drobiu — dopłaty.
Tabela: obsada kur niosek wg systemu utrzymania
Orientacyjne limity* wg dyrektywy 1999/74/WE dla czterech systemów. Zawsze potwierdź z aktualnymi przepisami i warunkami programu.
Klatki wzbogacone
Limit podawany na ptaka: orientacyjnie* co najmniej ~750 cm² powierzchni klatki na nioskę, w tym ~600 cm² powierzchni użytkowej. Każda klatka musi mieć gniazdo, grzędę i miejsce do grzebania. Zwykłe klatki bateryjne są w UE zakazane od 2012 r. To system o najwyższym zagęszczeniu, więc kluczowa jest wentylacja.
System ściółkowy
Maksymalnie ~9 niosek na m² powierzchni użytkowej*. Ptaki chodzą po całej hali, część powierzchni to ściółka do grzebania, część może być rusztem nad kanałem na odchody. Liczysz powierzchnię realnie dostępną dla ptaków, nie cały obrys budynku.
System wolierowy (wielopoziomowy)
Również do ~9 niosek na m² powierzchni użytkowej*, ale powierzchnię użytkową liczysz łącznie z kondygnacjami (platformami), po których chodzą ptaki. Dlatego na tym samym metrze podłogi mieści się więcej ptaków niż w prostym chowie ściółkowym — przy zachowaniu zasad odstępów między poziomami.
Wolny wybieg
Obsada w budynku jak w systemie ściółkowym (do ~9 niosek/m² powierzchni użytkowej*), plus stały dzienny dostęp do wybiegu na zewnątrz — orientacyjnie* ok. 4 m² wybiegu na nioskę, w większości pokrytego roślinnością i ze schronieniami. Wybieg to osobny wymóg powierzchni, nie dodatkowe ptaki na m² podłogi.
Najczęstsze błędy przy planowaniu obsady niosek
Te błędy powtarzają się na fermach — warto je znać, zanim obsadzisz halę.
Mylenie metra podłogi z powierzchnią użytkową
W wolierze ptaki chodzą po kilku kondygnacjach, więc powierzchnia użytkowa jest większa niż sama podłoga hali. Jeśli liczysz obsadę tylko na metry podłogi, zaniżysz dopuszczalną liczbę ptaków — albo, licząc odwrotnie, możesz nieświadomie przekroczyć limit na realną powierzchnię użytkową. Zawsze ustal, co dokładnie wlicza się do powierzchni użytkowej w Twoim systemie — patrz system wolierowy niosek.
Obsada na maksimum bez zapasu wentylacji
Obsadzenie hali do górnej granicy bez wentylacji, która nadąża, kończy się złą jakością powietrza: rośnie wilgotność i stężenie amoniaku, ściółka wilgotnieje, pojawia się wydziobywanie piór. Maksymalna obsada wymaga maksymalnej dbałości o wymianę powietrza — planuj jedno z drugim, nie osobno.
Pomijanie wymogu wybiegu przy chowie wolnowybiegowym
Przy deklaracji „wolny wybieg" nie wystarczy odpowiednia obsada wewnątrz — ptaki muszą mieć realny, codzienny dostęp do wybiegu na zewnątrz o właściwej powierzchni i wyposażeniu. Brak spełnienia wymogu wybiegu to nie tylko gorszy dobrostan, ale i ryzyko utraty prawa do oznaczenia jaj jako z wolnego wybiegu.
Ignorowanie wydziobywania piór jako sygnału zagęszczenia
Wydziobywanie piór i kanibalizm nasilają się m.in. przy za dużym zagęszczeniu, złej jakości powietrza i niedoborze miejsca przy karmidłach. To wczesny sygnał, że obsada lub mikroklimat wymagają korekty — nie jest to tylko „kwestia charakteru stada". Jak monitorować dobrostan, opisuje poradnik wskaźniki dobrostanu drobiu.
Najczęstsze pytania o obsadę kur niosek
Ile kur niosek można trzymać na m²?add
To zależy od systemu utrzymania. W systemie ściółkowym i w wolierze limit to orientacyjnie* do ~9 niosek na m² powierzchni użytkowej (dyrektywa 1999/74/WE). W klatkach wzbogaconych limit podaje się inaczej — jako co najmniej ~750 cm² powierzchni klatki na nioskę (w tym ~600 cm² powierzchni użytkowej). Na wolnym wybiegu obsada w budynku jest jak w systemie ściółkowym, plus dochodzi wymóg dostępu do wybiegu na zewnątrz (~4 m² na ptaka).
Czym różni się metr podłogi od powierzchni użytkowej?add
Metr podłogi to powierzchnia rzutu hali. Powierzchnia użytkowa to cała powierzchnia, po której ptaki realnie chodzą — w wolierze obejmuje także kondygnacje (platformy) powyżej poziomu podłogi. Dlatego w wolierze na tym samym metrze podłogi mieści się więcej niosek niż w prostym chowie ściółkowym: dokładasz powierzchnię w pionie. Limit ~9 niosek/m² liczy się od powierzchni użytkowej, nie od samej podłogi. Szczegóły opisuje system wolierowy niosek.
Jaka obsada obowiązuje w klatkach wzbogaconych?add
Orientacyjnie* każda nioska musi mieć co najmniej ~750 cm² powierzchni klatki, w tym ~600 cm² powierzchni użytkowej do swobodnego poruszania się; reszta to m.in. gniazdo. Do tego dochodzą wymagania na grzędę, gniazdo i miejsce do grzebania na ptaka. Zwykłe (nieulepszone) klatki bateryjne są w Unii Europejskiej zakazane od 2012 r. — dozwolone są tylko klatki wzbogacone.
Ile wybiegu trzeba zapewnić przy chowie wolnowybiegowym?add
Obsada wewnątrz budynku jest taka jak w systemie ściółkowym (do ~9 niosek na m² powierzchni użytkowej*), a dodatkowo każda nioska musi mieć dostęp do wybiegu na zewnątrz — orientacyjnie* ok. 4 m² wybiegu na ptaka. Wybieg powinien być w większości pokryty roślinnością i wyposażony w schronienia. To osobny wymóg powierzchni zewnętrznej, niezależny od obsady w hali.
Jak obsada wpływa na dobrostan i jakość powietrza?add
Im gęściej obsadzona hala, tym więcej wilgoci, ciepła i amoniaku wytwarzają ptaki na danej powierzchni — i tym trudniej wentylacji nadążyć. Zła jakość powietrza i ciasnota sprzyjają wydziobywaniu piór, kanibalizmowi oraz pogarszają nieśność i jakość skorupy. Dlatego obsadę planuje się razem z wentylacją i wyposażeniem, a stado monitoruje wskaźnikami dobrostanu — patrz wskaźniki dobrostanu drobiu.
Czy program dobrostanowy może wymagać niższej obsady?add
Tak. Limity z dyrektywy 1999/74/WE to górna granica. Wiele programów dobrostanowych i umów z odbiorcami jaj wymaga obsady niższej niż maksymalna dozwolona, żeby poprawić dobrostan stada. Zanim obsadzisz halę, sprawdź warunki swojego programu lub kontraktu — „prawo pozwala" nie zawsze znaczy „umowa pozwala". Więcej o dopłatach: dobrostan drobiu — dopłaty.
Planuj obsadę w DlaFerm.pl
Chcesz mieć obsadę stada i cyfrową kartę stada w jednym miejscu? Załóż darmowe konto fermy albo napisz do nas.
Telefon
+48 796 258 151