Obowiązkowe szczepienia przeciw ND — wymogi 2025
Rzekomy pomór drobiu (choroba Newcastle) to groźna, zwalczana z urzędu choroba wirusowa, a szczepienia przeciw niej są dla stad towarowych obowiązkowe od lat. Tłumaczymy prostym językiem, kogo dotyczy obowiązek zgodnie z aktualnymi przepisami, jakie szczepionki i metody się stosuje, jaką dokumentację trzeba prowadzić i jak przygotować fermę do kontroli weterynaryjnej.
verifiedOd zespołu, który od lat organizuje pracę na fermach drobiu.
Rzekomy pomór drobiu, znany też jako choroba Newcastle (Newcastle disease, ND), to wirusowa choroba zakaźna drobiu zwalczana z urzędu. Potrafi szybko przejść przez stado i powodować duże straty, dlatego w Polsce szczepienia przeciw ND są dla stad towarowych obowiązkowe od lat. To nie jest zalecenie do wyboru, tylko wymóg prawny, którego dopełnienie nadzoruje Inspekcja Weterynaryjna.
Co zmienia aktualizacja wymogów w 2025 r.?
Zasady szczepień przeciw rzekomemu pomorowi drobiu reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Aktualizacja z 2025 r. (rozporządzenie MRiRW z 25.04.2025) porządkuje sprawy zwalczania i obowiązkowych szczepień przeciw ND — między innymi terminy, prowadzoną dokumentację i nadzór Inspekcji Weterynaryjnej. Szczegóły zawsze sprawdzaj w aktualnym tekście rozporządzenia i u powiatowego lekarza weterynarii, bo to one są wiążące dla twojej fermy.
Szczepienia przeciw ND w pigułce
Zakres obowiązku, szczepionki i obowiązki hodowcy opisujemy ogólnie — konkretne terminy i wymogi zawsze potwierdzaj zgodnie z aktualnymi przepisami i z powiatowym lekarzem weterynarii.
Kogo dotyczy obowiązek
Obowiązkowe szczepienia przeciw ND obejmują przede wszystkim fermy towarowe kur i indyków, z możliwymi wyłączeniami zależnymi od przepisu. Program szczepień jest zatwierdzany i nadzorowany przez powiatowego lekarza weterynarii. Zanim zaplanujesz rzut, potwierdź u niego, czy i w jakim zakresie obowiązek dotyczy twojego stada zgodnie z aktualnymi przepisami.
Czym szczepi się drób
Stosuje się szczepionki żywe atenuowane (np. szczep La Sota) oraz szczepionki inaktywowane. Żywe pobudzają szybką odporność i łatwo podać je całemu stadu, inaktywowane budują odporność dłużej utrzymującą się. Dobór preparatu i schematu zależy od gatunku, kierunku użytkowania i długości cyklu, dlatego ustala się go z lekarzem weterynarii.
Metody podania
Szczepionkę można podać w wodzie do picia, metodą aerozolową (spray) lub w iniekcji. Podanie w wodzie i spray pozwalają zaszczepić duże stado naraz, iniekcja daje pewniejsze, indywidualne podanie dawki. Metodę dobiera się do wieku ptaków, rodzaju szczepionki i warunków w kurniku.
Program przypomnień
Pojedyncze szczepienie zwykle nie wystarcza na cały cykl — odporność trzeba odnawiać. Liczba i terminy dawek przypominających zależą od długości cyklu i rodzaju stada, dlatego program szczepień układa się indywidualnie z lekarzem weterynarii. W krótszych cyklach brojlerów schemat jest inny niż w długo utrzymywanych stadach.
Obowiązki hodowcy
Do hodowcy należy realizacja programu szczepień z lekarzem weterynarii oraz prowadzenie dokumentacji: daty szczepień, numer partii (serii) szczepionki i liczba zaszczepionych ptaków. Zaświadczenia o szczepieniu trzeba przechowywać i mieć gotowe do okazania. Szczepienie przeciw ND bywa też warunkiem przy obrocie drobiem i jego przemieszczaniu.
ND to nie grypa ptaków (HPAI)
Rzekomy pomór drobiu (ND) i wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) to dwie różne choroby, choć obie są groźne i zwalczane z urzędu. Przeciw ND szczepi się obowiązkowo, natomiast przeciw HPAI w Polsce standardowo szczepień obowiązkowych się nie prowadzi — to osobny temat i osobne zasady. Nie myl tych dwóch chorób przy planowaniu szczepień.
Szczepienia przeciw ND krok po kroku
- 1
Ustal zakres obowiązku z lekarzem weterynarii
Zacznij od rozmowy z powiatowym lekarzem weterynarii i swoim lekarzem opiekującym się fermą. Potwierdź, czy i w jakim zakresie obowiązkowe szczepienia przeciw ND dotyczą twojego stada zgodnie z aktualnymi przepisami, w tym z rozporządzeniem MRiRW z 2025 r. To punkt wyjścia, zanim cokolwiek zaplanujesz.
- 2
Ułóż program szczepień
Wspólnie z lekarzem weterynarii ustal schemat: rodzaj szczepionki (żywa, inaktywowana), metodę podania i terminy dawek wraz z przypomnieniami. Program dopasujcie do gatunku, kierunku użytkowania i długości cyklu. Zatwierdza i nadzoruje go powiatowy lekarz weterynarii, więc trzymaj się uzgodnionego planu.
- 3
Przygotuj kurnik i ptaki
Przed szczepieniem zadbaj o sprawną instalację pojenia, jakość wody i spokój w stadzie, by podanie przebiegło równo. Przy podaniu w wodzie i metodzie sprayowej liczy się prawidłowe rozprowadzenie szczepionki, a przy iniekcji — sprawna organizacja pracy. Dobre przygotowanie decyduje o tym, czy całe stado realnie się zaszczepi.
- 4
Wykonaj szczepienie zgodnie z planem
Przeprowadź szczepienie w ustalonym terminie i ustaloną metodą, pod nadzorem lub według zaleceń lekarza weterynarii. Pilnuj dawki, sposobu podania i warunków przechowywania szczepionki do chwili użycia. Trzymanie się planu to warunek, by odporność stada faktycznie się zbudowała.
- 5
Zapisz szczegóły każdego szczepienia
Od razu po szczepieniu odnotuj datę, numer partii (serii) szczepionki, metodę podania i liczbę zaszczepionych ptaków. Zachowaj zaświadczenia i dokumenty od lekarza weterynarii. Rzetelna dokumentacja to dowód dopełnienia obowiązku i podstawa przy obrocie oraz przemieszczaniu drobiu.
- 6
Bądź gotowy do kontroli weterynaryjnej
Inspekcja Weterynaryjna może skontrolować realizację szczepień i dokumentację. Trzymaj zaświadczenia, daty, numery partii i liczby ptaków w jednym, łatwo dostępnym miejscu, uporządkowane chronologicznie. Gdy dokumenty są kompletne i pod ręką, kontrola przebiega sprawnie, a ty masz spokój.
Najczęstsze pytania o szczepienia przeciw ND
Czy szczepienie przeciw ND jest obowiązkowe?add
Tak — rzekomy pomór drobiu (choroba Newcastle) to choroba zwalczana z urzędu, a szczepienia przeciw niej są dla stad towarowych w Polsce obowiązkowe od lat, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zakres obowiązku i ewentualne wyłączenia zawsze potwierdź zgodnie z aktualnymi przepisami i u powiatowego lekarza weterynarii.
Kogo dotyczy obowiązek szczepień przeciw ND?add
Przede wszystkim ferm towarowych kur i indyków, z możliwymi wyłączeniami zależnymi od przepisu. Program szczepień zatwierdza i nadzoruje powiatowy lekarz weterynarii, więc to z nim potwierdzasz, czy i w jakim zakresie obowiązek dotyczy twojego stada. Najlepiej zrobić to, zanim zaplanujesz rzut.
Jaką dokumentację szczepień trzeba prowadzić?add
Odnotowuj daty szczepień, numer partii (serii) szczepionki, metodę podania i liczbę zaszczepionych ptaków, a zaświadczenia od lekarza weterynarii przechowuj i miej gotowe do okazania. Taka dokumentacja jest podstawą przy kontroli Inspekcji Weterynaryjnej oraz przy obrocie i przemieszczaniu drobiu, dlatego warto prowadzić ją na bieżąco.
Czy szczepienie przeciw ND chroni przed grypą ptaków?add
Nie. Rzekomy pomór drobiu (ND) i wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) to dwie różne choroby. Szczepionka przeciw ND nie chroni przed HPAI, a przeciw HPAI w Polsce standardowo szczepień obowiązkowych się nie prowadzi — to osobny temat. Przy planowaniu szczepień traktuj te choroby oddzielnie.
Zapisz szczepienia stada w DlaFerm.pl
W DlaFerm.pl przy karcie stada odnotujesz daty szczepień, numer partii szczepionki i liczbę ptaków, a dokumenty od lekarza weterynarii dołączysz w notatkach — wszystko w jednym miejscu, gotowe do kontroli. Załóż darmowe konto albo napisz do nas.
Telefon
+48 796 258 151