Jak sprawdzić czy jajko jest świeże
Zanim wylejesz podejrzane jajko do zlewu albo, gorzej, użyjesz go do ciasta — warto poświęcić 10 sekund na prosty test. Najpopularniejszy jest test w wodzie, ale równie ważny jest nos po rozbiciu skorupki. Pokazujemy, które metody rzeczywiście działają i jak odróżnić jajko stare od jajka zepsutego.
verifiedOd zespołu, który od lat organizuje pracę na fermach drobiu.
Jajko, które postało trochę za długo w lodówce, wcale nie musi być zepsute — świeże jajka z dobrego chowu, przechowywane w chłodzie, potrafią zachować jakość znacznie dłużej, niż podpowiada intuicja. Problem w tym, że sama data na kartonie nie zawsze jest pod ręką, zwłaszcza przy jajkach prosto z kurnika. Dlatego przydają się proste testy, które w kilkanaście sekund dadzą odpowiedź: jeść czy wyrzucić.
Dlaczego jajko się „starzeje"
Skorupka jajka jest porowata — z czasem przez te mikroskopijne pory ucieka wilgoć i dwutlenek węgla, a do środka wnika trochę powietrza. Efekt: komora powietrzna (pęcherzyk powietrza w tępym końcu jajka) rośnie, a białko robi się rzadsze. Właśnie na tej zmianie objętości opierają się testy w wodzie i potrząsania. Budowę jajka i rolę poszczególnych warstw opisujemy szerzej w artykule o budowie jajka kurzego.
Świeżość to nie to samo co zapłodnienie
Warto od razu rozdzielić dwa różne pytania. „Czy jajko jest świeże" dotyczy tego, jak długo leżało i czy nadaje się do zjedzenia. „Czy jajko jest zapłodnione" to zupełnie inna sprawa — dotyczy tego, czy w stadzie był kogut, a rozstrzyga o niej maleńka plamka na żółtku (zarodek w postaci blastodysku lub, po zapłodnieniu, blastodermy). Jajko zapłodnione, które nie było inkubowane i trafiło prosto do lodówki, wygląda i smakuje tak samo jak niezapłodnione — obecność zarodka nie mówi nic o świeżości ani bezpieczeństwie jajka.
Test w wodzie i test potrząsania
Jak sprawdzić świeżość jajek w wodzie
Wsyp jajko do miski lub szklanki z zimną wodą (najlepiej takiej głębokości, żeby jajko mogło swobodnie się ułożyć). Świeże jajko opadnie na dno i położy się płasko na boku — komora powietrzna jest jeszcze mała, więc jajko jest cięższe od wody. Jajko starsze, ale wciąż dobre, będzie stało lekko pod skosem albo prawie pionowo, bo komora powietrza urosła. Jajko, które unosi się i pływa na powierzchni, ma dużą komorę powietrzną — to sygnał, że jest stare i najpewniej nienadające się do jedzenia. Test wody nie jest jednak stuprocentowo pewny — traktuj go jako pierwszy sygnał, a nie ostateczny wyrok, i zawsze dodatkowo powąchaj jajko po rozbiciu.
Czy jak jajko chlupie to jest zepsute?
Potrząśnij jajkiem delikatnie przy uchu. Jeśli słychać wyraźne chlupanie lub przelewanie się płynu w środku, to znak, że komora powietrzna urosła i białko się rozrzedziło — jajko jest starsze. Samo chlupanie nie oznacza jeszcze, że jajko jest zepsute i niebezpieczne do zjedzenia — to bardziej wskaźnik wieku niż zepsucia. Jajko świeże zwykle nie wydaje żadnego dźwięku, bo w środku nie ma miejsca na przelewanie się treści.
Jak wygląda i pachnie zepsute jajko
Jak wygląda zepsute jajko po rozbiciu
Świeże jajko ma wypukłe, zwarte żółtko i gęste białko, które trzyma się blisko żółtka. Jajko starsze, ale jeszcze jadalne, ma żółtko bardziej płaskie i rozlewające się białko — to normalne i samo w sobie nie dyskwalifikuje jajka. Sygnałem alarmowym są: różowa, zielonkawa lub czarna przebarwienie białka lub żółtka, widoczna pleśń (strzępki lub plamki na skorupce od wewnątrz albo w treści), oraz jakikolwiek nietypowy, cuchnący zapach — wtedy jajko wyrzucamy bez wahania, niezależnie od wyniku testu w wodzie.
Test zapachu — najpewniejszy sygnał
Nos jest tu najlepszym narzędziem. Naprawdę zepsute jajko ma charakterystyczny, siarkowy, zgniły zapach, którego nie da się pomylić z niczym innym — jeśli go wyczuwasz, jajko trzeba wyrzucić, bez względu na to, jak wypadły inne testy. Rozbijaj jajka pojedynczo na osobny talerzyk, a nie od razu do miski z resztą składników — dzięki temu jedno zepsute jajko nie zepsuje całej reszty potrawy.
Prześwietlanie (owoskopowanie)
Trzymając jajko pod silnym źródłem światła w ciemnym pomieszczeniu (tzw. owoskopowanie, znane też z inkubacji), można ocenić wielkość komory powietrznej na tępym końcu jajka — im większa, tym starsze jajko. Metoda pomaga też wychwycić pęknięcia skorupki niewidoczne gołym okiem oraz duże przebarwienia w środku. To metoda pomocnicza, podobna do tej stosowanej przy ocenie jakości jaj — więcej o mierzeniu jakości jaja (m.in. jednostkach Haugha) piszemy w osobnym poradniku o ocenie jakości jaj.
Najczęstsze pytania o świeżość jajek
Po czym poznać, że jajko jest stare?add
Stare jajko w teście wody staje pionowo lub unosi się na powierzchni, przy potrząsaniu słychać chlupanie, a po rozbiciu ma płaskie żółtko i rozlewające się, wodniste białko. Samo „stare" nie znaczy jeszcze „zepsute" — dopóki nie ma złego zapachu, przebarwień ani pleśni, zwykle nadaje się do jedzenia, najlepiej po dokładnym ugotowaniu.
Kiedy jajko nie nadaje się do spożycia?add
Jajka nie jemy, gdy po rozbiciu czuć nieprzyjemny, siarkowy zapach, gdy białko lub żółtko ma nietypowy kolor (różowy, zielonkawy, czarny), albo widać na nim pleśń. W takich przypadkach wyrzucamy jajko od razu — bez względu na to, co pokazał test w wodzie.
Jak sprawdzić czy jajko nadaje się jeszcze do jedzenia?add
Najpierw test w wodzie (tonie i leży płasko = świeże), potem rozbij jajko na osobny talerzyk i oceń zapach oraz wygląd. Jeśli nie czuć nic niepokojącego i nie widać przebarwień ani pleśni, jajko można spożyć — starsze najlepiej dobrze ugotować lub usmażyć, nie jeść na surowo.
Jak znaleźć zepsute jajko?add
W kartonie z jajkami najszybciej wychwycisz podejrzane jajko testem w wodzie — zepsute lub bardzo stare jajko unosi się na powierzchni, podczas gdy świeże leży na dnie. Ostateczne potwierdzenie daje dopiero rozbicie na osobny talerzyk i sprawdzenie zapachu oraz wyglądu treści.
Prowadzisz własne stado i chcesz mieć porządek w jajach od zniesienia do sprzedaży?
System DlaFerm pomaga ewidencjonować zbiory i partie jaj na fermie — zostaw kontakt, pokażemy jak to działa.
Telefon
+48 796 258 151